Dedykowany ośrodek dla dorosłych

Na oddziale publicznego szpitala psychiatrycznego priorytetem jest szybka stabilizacja stanu, leczenie farmakologiczne, obserwacja i zmniejszenie ryzyka zagrożenia dla siebie lub innych. Przyjęcie może nastąpić za zgodą, a w określonych ustawowo sytuacjach także bez zgody.

W prywatnym ośrodku psychoterapeutycznym nacisk zwykle jest położony na psychoterapię, terapię uzależnień, terapię grupową, psychoedukację i pracę nad funkcjonowaniem nawykowym lub relacyjnym. Taki pobyt jest z reguły planowy i dobrowolny. To ważne, bo prywatny ośrodek terapeutyczny uczy powrotu do zdrowia poprzez normowanie codzienności.

Kiedy to ma sens?

Publiczny oddział szpitala psychiatrycznego jest właściwy, gdy ktoś ma ostry epizod psychotyczny, ciężką depresję z wysokim ryzykiem samobójczym, silne pobudzenie, manię, poważne zaburzenie zachowania lub potrzebuje całodobowej obserwacji lekarskiej.

Prywatny ośrodek terapeutyczny częściej ma sens wtedy, gdy stan jest bardziej stabilny: potrzebna jest intensywna terapia, leczenie nawrotów uzależnienia, praca nad traumą, regulacją emocji, wypaleniem czy zaburzeniami osobowości, ale bez potrzeby ostrej hospitalizacji. To bardziej „leczenie procesem” niż „interwencja ratunkowa”.

Jak wygląda terapia?

W ośrodku terapeutycznym codziennie odbywają się spotkania, w tym dużo zajęć psychoterapeutycznych: grupowa psychoterapia, sesje indywidulne, psychoedukacja, zajęcia z dietetykiem, konsultacja z lekarzem psychiatra, terapie zajęciowe (body image, praca z ciałem, krytyk wewnętrzny, TUS, trening asertywności, regulacja emocji, choreoterapia, arteterapia, mindfulness, zajęcia relaksacyjne).

Zgoda i przymus

To jedna z największych różnic.
W szpitalu psychiatrycznym istnieją ustawowe tryby przyjęcia bez zgody, ale tylko przy spełnieniu ścisłych warunków i pod kontrolą ordynatora oraz sądu. Rzecznik Praw Pacjenta opisuje też konkretne terminy: zatwierdzenie przyjęcia przez ordynatora w ciągu 48 godzin, zawiadomienie sądu w ciągu 72 godzin, a następnie wysłuchanie pacjenta przez sędziego.

Prywatny ośrodek psychoterapeutyczny co do zasady nie działa w trybie przymusowej hospitalizacji psychiatrycznej. Jeśli ktoś wymaga przymusowego zabezpieczenia z powodu ostrego zagrożenia, właściwym miejscem jest szpital psychiatryczny. To jest praktyczny wniosek z tego, że tryby bez zgody wynikają z przepisów o przyjęciu do szpitala psychiatrycznego.

Personel i leczenie

W publicznym szpitalu psychiatrycznym centralną rolę ma lekarz psychiatra, pielęgniarki psychiatryczne i całodobowy nadzór. Psychoterapia bywa obecna, ale w ostrym kryzysie często najpierw liczy się bezpieczeństwo, leki i obserwacja.

W prywatnym ośrodku terapeutycznym bywa odwrotnie: psychoterapia jest osią pobytu, a opieka lekarska i farmakoterapia wspomaga procesy zdrowienia. Prowadzony jest dyżur pielęgniarski 24/7 i monitoring ośrodka psychoterapeutycznego.

Warunki codzienne

Na publicznym oddziale psychiatrycznym pobyt jest zwykle bardziej sformalizowany: stały rytm dnia, podawanie leków, obserwacja, regulaminy bezpieczeństwa, możliwe ograniczenia w rzeczach osobistych czy korzystaniu z telefonu. Pacjent ma jednak prawo do kontaktu z bliskimi, intymności i informacji o leczeniu.

W prywatnym ośrodku terapeutycznym warunki są często bardziej „domowe” i komfortowe, a program dnia bardziej psychoterapeutyczny niż szpitalny. Lekarz nie pełni dyżuru przez cala dobę a w wyznaczonych godzinach.

Co warto wiedzieć?

Jeśli ktoś jest w ostrym kryzysie psychicznym, ma aktywne myśli samobójcze, objawy psychotyczne, ciężką manię albo stwarza realne zagrożenie — lepszym i bezpieczniejszym miejscem jest oddział psychiatryczny szpitala.

Jeśli stan jest stabilniejszy, a główną potrzebą jest intensywna terapia, dłuższa praca psychologiczna lub program leczenia uzależnienia, wtedy prywatny ośrodek terapeutyczny może być wygodniejszą i bardziej „terapeutyczną” opcją — ale trzeba sprawdzić jego status i zaplecze medyczne.

Należy zwrócić uwagę na to:

• czy pacjenci niepełnoletni są łączeni z pacjentami dorosłymi,
• czy pacjenci z uzależnieniami są łączeni z pacjentami bez uzależnień,
• czy jest opieka lekarza psychiatry i lekarza pierwszego kontaktu,
• czy psychoterapeuci są certyfikowani,
• czy jest w zespole dietetyk kliniczny (zaburzenia odżywiania),
• czy personel medyczny ma odpowiednie kwalifikacje pielęgniarskie (studia magisterskie) lub opiekuna medycznego (dyplom opiekuna medycznego).