Terapia atypowej anoreksji w Gedeon Medica

Różnica dotyczy masy ciała. W atypowej anoreksji pacjent spełnia większość kryteriów diagnostycznych jadłowstrętu psychicznego, ale jego waga pozostaje w normie lub jest powyżej niej, podczas gdy klasyczna anoreksja wiąże się z wyraźną niedowagą. Nie oznacza to jednak mniejszego zagrożenia zdrowotnego. Powikłania somatyczne mogą być równie poważne, a bywają trudniejsze do wykrycia właśnie ze względu na prawidłową masę ciała pacjenta. To dlatego diagnoza opiera się nie na samej wadze, lecz na całościowej ocenie zachowań żywieniowych, myślenia o ciele, historii utraty masy ciała i stanu psychicznego pacjenta. Tym samym proces diagnostyczny bywa bardziej złożony i wymaga większej uważności ze strony specjalisty.

U dzieci warto zwrócić uwagę na zmiany w zachowaniu wokół posiłków: unikanie jedzenia z rodziną, eliminowanie całych grup produktów, nadmierne zainteresowanie kaloriami czy aktywnością fizyczną, a także rosnącą potrzebę kontroli nad tym, co i kiedy je. Sygnałem alarmowym bywa też pogorszenie nastroju, wycofanie społeczne i spadek energii, mimo braku wyraźnej utraty masy ciała, którą łatwo zauważyć gołym okiem. Rodzice, którzy zauważą taki wzorzec utrzymujący się dłużej niż kilka tygodni, powinni skonsultować się ze specjalistą, zamiast czekać na widoczne zmiany sylwetki, które mogą pojawić się dopiero na zaawansowanym etapie choroby.

Restrykcje żywieniowe i niedobory mikroelementów mogą prowadzić do zaburzeń rytmu serca, problemów z nerkami, anemii czy zaburzeń hormonalnych, niezależnie od tego, czy masa ciała pacjenta odbiega od normy przyjętej dla jego wieku i płci. Organizm, który traci istotną część swojej wcześniejszej wagi, nawet pozostając w normie, doświadcza podobnego obciążenia metabolicznego jak w klasycznej anoreksji. Ocena stanu zdrowia w atypowej anoreksji zawsze wymaga badań internistycznych, a nie wyłącznie oceny wagi na wadze.

Konsultacje dietetyczne w tym zaburzeniu nie koncentrują się na liczeniu kalorii ani na narzucaniu sztywnego jadłospisu, lecz na stopniowej normalizacji relacji z jedzeniem i przywracaniu regularności posiłków w tempie akceptowalnym dla pacjenta. Dietetyk pracuje w ścisłej współpracy z psychoterapeutą i psychiatrą, ponieważ zmiana nawyków żywieniowych bez jednoczesnej pracy nad przyczynami psychicznymi zaburzenia zwykle nie przynosi trwałych efektów, a bywa wręcz odbierana jako kolejna forma kontroli. Ważne jest budowanie zaufania między pacjentem a specjalistą, a nie sama korekta jadłospisu.

W łagodniejszych przypadkach możliwe jest prowadzenie terapii w formie regularnych konsultacji ambulatoryjnych, łączących psychoterapię, konsultacje dietetyczne i nadzór psychiatryczny, przy zachowaniu codziennego funkcjonowania pacjenta w domu, szkole czy pracy. Terapię pobytową rekomendujemy wtedy, gdy objawy są nasilone, występują istotne powikłania somatyczne, dotychczasowe leczenie ambulatoryjne nie przynosi wystarczających efektów, lub gdy środowisko domowe utrudnia zmianę utrwalonych wzorców żywieniowych.

Czas leczenia zależy od czasu trwania zaburzenia przed diagnozą, nasilenia objawów oraz obecności powikłań somatycznych, dlatego trudno wskazać jeden uniwersalny okres. Część pacjentów odczuwa wyraźną poprawę już po kilku miesiącach systematycznej pracy terapeutycznej i dietetycznej, jednak pełna odbudowa zdrowej relacji z jedzeniem i własnym ciałem to zwykle proces długofalowy, wymagający cierpliwości zarówno ze strony pacjenta, jak i jego rodziny, a często także dalszej pracy podtrzymującej po zakończeniu głównego etapu terapii.